Sáng 10/8, tại thành phố Đà Nẵng, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Nghệ thuật Tuồng trong đời sống đương đại khu vực miền Trung – Thực trạng và giải pháp”. Toạ đàm thu hút đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà quản lý văn hóa, cùng các nghệ sĩ, đạo diễn và đại diện các đơn vị nghệ thuật sân khấu truyền thống tham dự.
Tọa đàm do TS. NSƯT Bùi Như Lai, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội và TS. Nguyễn Thị Thanh Vân, Trưởng bộ môn Nghệ thuật Sân khấu (trình độ đào tạo Sau đại học), Khoa Sân khấu, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội đồng chủ trì.
Phát biểu khai mạc, TS. NSƯT Bùi Như Lai cho biết, trước sự phát triển mạnh mẽ của không gian số, sự xuất hiện ngày càng đa dạng của các loại hình giải trí hiện đại và những thay đổi trong thị hiếu thưởng thức nghệ thuật của công chúng, sân khấu Tuồng miền Trung đang đứng trước nhiều thách thức. Làm thế nào để vừa bảo tồn, gìn giữ những giá trị cốt lõi, cốt cách cổ truyền, vừa đổi mới phương thức sáng tạo, dàn dựng và tiếp cận công chúng để Tuồng có thể đồng hành cùng đời sống đương đại là vấn đề đặt ra cấp thiết.
Trình bày báo cáo đề dẫn, TS. Nguyễn Thị Thanh Vân khẳng định Tuồng là một trong những loại hình sân khấu truyền thống tiêu biểu của Việt Nam, hình thành và phát triển qua nhiều thế kỷ, gắn liền với lịch sử dân tộc và đời sống văn hóa cộng đồng. Trong đó, miền Trung được xem là một trong những cái nôi của nghệ thuật Tuồng, nơi còn lưu giữ hệ thống bài bản, phong cách biểu diễn, đội ngũ nghệ nhân và nhiều đơn vị nghệ thuật có bề dày truyền thống.
Theo TS. Nguyễn Thị Thanh Vân, tọa đàm được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, nghệ sĩ và những người hoạt động trong lĩnh vực sân khấu trao đổi về thực trạng, quá trình biến đổi, những cơ hội và thách thức của nghệ thuật Tuồng tại miền Trung. Các ý kiến cũng là nguồn tư liệu phục vụ triển khai đề tài nghiên cứu cấp Bộ “Nghệ thuật sân khấu Tuồng trong xã hội đương đại”, góp phần đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy và phát triển Tuồng trong giai đoạn mới.
Tọa đàm đã tiếp nhận 14 tham luận, tập trung vào nhiều vấn đề như vai trò của Tuồng trong đời sống văn hóa – du lịch Đà Nẵng; định hướng xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm sáng tạo, trình diễn nghệ thuật Tuồng khu vực miền Trung; bảo tồn và phát huy Tuồng xứ Quảng trong thời kỳ hội nhập. Các đại biểu cũng trao đổi về thực trạng dàn dựng, biểu diễn tại Huế, Khánh Hòa, Gia Lai; vai trò của âm nhạc, đội ngũ đạo diễn và yêu cầu đổi mới công tác quản lý, ứng dụng công nghệ số trong hoạt động sân khấu Tuồng.
Một trong những vấn đề trọng tâm được nhiều đại biểu quan tâm thu hút các tầng lớp khán giả và phát triển nguồn nhân lực kế cận. Để thu hút công chúng trẻ, nghệ thuật Tuồng cần đổi mới cách tiếp cận, tăng cường ứng dụng công nghệ số và kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ ước lệ truyền thống với yếu tố trình diễn hiện đại. Song song đó, công tác đào tạo, truyền nghề, bồi dưỡng lực lượng tác giả, đạo diễn, diễn viên, nhạc công, họa sĩ sân khấu được xác định là yếu tố quyết định để duy trì sức sống của Tuồng. Trên cơ sở nhận diện khó khăn về cơ chế hoạt động, sự suy giảm khán giả và sức cạnh tranh từ các hình thức giải trí mới, tọa đàm đã đề xuất nhiều nhóm giải pháp thiết thực. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách đầu tư đối với nghệ thuật truyền thống; đẩy mạnh số hóa di sản; đổi mới quảng bá, mở rộng không gian biểu diễn; gắn phát triển Tuồng với du lịch văn hóa địa phương và xây dựng các mô hình kết hợp hiệu quả giữa bảo tồn với sáng tạo.
NSƯT Nguyễn Thị Hội An, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, cho biết thành phố luôn quan tâm đến công tác bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ thuật truyền thống, trong đó có nghệ thuật Tuồng. Thời gian qua, thành phố từng bước mở rộng không gian biểu diễn, đưa Tuồng đến gần hơn với công chúng thông qua các chương trình biểu diễn tại khu vực trung tâm thành phố, sân bay, trường học; đồng thời duy trì, nâng cao chất lượng các vở diễn và trích đoạn Tuồng phục vụ người dân, du khách. Bên cạnh đó, thành phố chú trọng xây dựng các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển văn học, nghệ thuật; phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học – Nghệ thuật thành phố trong tổ chức các giải thưởng, qua đó khuyến khích sáng tạo và phát hiện những tài năng mới. Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nghệ sĩ kế cận cũng được quan tâm, trong đó chú trọng đào tạo chuyên môn, tạo điều kiện để các nghệ sĩ trẻ tiếp tục theo đuổi và phát triển nghề nghiệp.
Theo NSƯT Nguyễn Thị Hội An, việc đưa Tuồng đến với công chúng cần được thực hiện thường xuyên và bằng nhiều hình thức phù hợp, từ tăng số lượng các buổi biểu diễn, đưa nghệ thuật Tuồng vào trường học đến hỗ trợ hoạt động của các câu lạc bộ Tuồng. Qua đó tạo môi trường để những người yêu nghệ thuật truyền thống có cơ hội tiếp cận, thực hành, phát hiện và bồi dưỡng những tài năng trẻ. Cùng với đó, việc số hóa các vở diễn, trích đoạn Tuồng cũng cần được đẩy mạnh nhằm lưu giữ di sản và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng trong môi trường số.
Phát biểu kết luận, TS. NSƯT Bùi Như Lai đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, có giá trị thực tiễn tại tọa đàm. Ông nhấn mạnh, bảo tồn nghệ thuật Tuồng không thể chỉ dừng ở việc giữ gìn di sản, mà cần đặt trong mối quan hệ linh hoạt với sáng tạo, công chúng và dòng chảy xã hội đương đại. Cần mạnh dạn đổi mới trong sáng tác, dàn dựng, quảng bá, đặc biệt chú trọng đào tạo thế hệ kế cận và mở rộng tệp khán giả.
Kết quả của tọa đàm không chỉ đóng góp cơ sở khoa học cho đề tài nghiên cứu cấp Bộ, mà còn cung cấp căn cứ thực tiễn để các cơ quan quản lý, đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo hoạch định chính sách, mở ra những hướng đi phù hợp giúp nghệ thuật Tuồng tiếp tục lan tỏa vị thế trong đời sống văn hóa hôm nay.
T.T
Nguồn: https://vannghedanang.org.vn/giai-phap-bao-ton-va-phat-trien-nghe-thuat-tuong-mien-trung-trong-doi-song-duong-dai-13677.html
