Tối ngày 17/10/2026, hội trường Sân khấu Tài năng trẻ A3 của Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội không còn một chỗ trống. Tiếng nói cười háo hức chen lẫn tiếng so dây, thử trống phía sau bức màn nhung đỏ tạo nên một bầu không khí rạo rực khó tả. Trong khuôn khổ Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026, Khoa Kịch hát dân tộc của trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội đã chính thức trình làng vở chèo “Nhị vị Bồ Tát Tổng Nam Phù” (Kịch bản: Nguyễn Đức Minh, Đạo diễn: NSƯT Vũ Bá Dũng). Đó không đơn thuần là một đêm thi, mà là một ngày hội, nơi giảng đường giao thoa với thánh đường nghệ thuật.
Vở chèo được khơi nguồn từ câu chuyện lịch sử đậm màu sắc tâm linh vùng Tổng Nam Phù (Thanh Trì, Hà Nội ngày nay). Chuyện kể về hai nàng công chúa song sinh Lý Từ Thục và Lý Từ Huy thời vua Lý Thánh Tông. Sống trong nhung lụa nhưng tâm hướng Phật, hai nàng đã từ bỏ chốn hoàng cung cung vàng điện ngọc để về vùng đất Nam Phù tu tập, cứu giúp dân nghèo và chữa bệnh cứu người.
Dưới bàn tay dàn dựng khéo léo, vở diễn không đi vào lối mòn minh họa lịch sử. Người xem tìm thấy ở đó những giằng xé nội tâm rất người, rất đời: Một vị vua cha đứng trước sự lựa chọn giữa quyền lực vương triều và tình cốt nhục; hai vị công chúa trẻ tuổi đối diện lựa chọn giữa nhung lụa giàu sang hay chọn con đường gian khổ cứu độ chúng sinh. Từng điệu sử, điệu hề chèo được giữ nguyên bản sắc, nhưng cách thiết kế ánh sáng, mỹ thuật sân khấu và nhịp điệu dàn dựng lại mang đậm tư duy năng động của những người trẻ.
Để có được một đêm diễn thăng hoa, đó là hành trình bền bỉ của cả một tập thể từ người lãnh đạo, người thầy truyền dạy, người đạo diễn cho đến các bạn sinh viên – những nghệ sĩ tương lai.
Chia sẻ ngay sau khi bức màn nhung khép lại trong tiếng vỗ tay không ngớt của khán giả, TS. NSƯT Bùi Như Lai – Hiệu trưởng nhà trường, người trực tiếp chỉ đạo thực hiện vở diễn – xúc động cho biết: “Nhà trường mang ‘Nhị vị Bồ Tát Tổng Nam Phù’ đến với Liên hoan năm nay không chỉ với mục đích tranh tài, mà lớn hơn cả là tạo ra một ‘lửa thử vàng’ cho cả giảng viên và các em sinh viên. Giảng đường là nơi truyền thụ tri thức, nhưng chính những sân khấu lớn và áp lực trước hội đồng chuyên môn như thế này mới là nơi tôi rèn bản lĩnh làm nghề. Nhìn các em trưởng thành qua từng ánh mắt, điệu bộ trên sân khấu hôm nay, chúng tôi tự tin khẳng định chất lượng đào tạo và sứ mệnh gìn giữ văn hóa dân tộc của nhà trường.”
Đứng ở góc độ người làm chuyên môn và trực tiếp đồng hành cùng các học trò từ những buổi vỡ bài đầu tiên, ThS. Phạm Hữu Dực – Trưởng Khoa Kịch hát dân tộc trải lòng về triết lý nghệ thuật mà khoa đang theo đuổi: “Chúng tôi luôn đau đáu với câu hỏi: Làm sao để chèo cổ không bị lãng quên trong thời đại số? Với vở diễn này, Khoa kiên định thực hiện triết lý ‘Giữ gốc, mở cành’. ‘Giữ gốc’ là giữ gìn trọn vẹn sự tinh túy của các làn điệu chèo cổ, không lai căng. Còn ‘mở cành’ là thổi vào đó tư duy dàn dựng mới, thiết kế không gian ước lệ tối giản nhưng hiện đại để kéo khán giả trẻ lại gần hơn với chèo. Đêm nay, các giảng viên và sinh viên đã làm được điều đó bằng chính tình yêu nghệ thuật truyền thống thuần khiết của mình.”
Có lẽ, người hạnh phúc và cũng là người chịu nhiều áp lực nhất chính là các bạn sinh viên bước lên sân khấu chuyên nghiệp. Đại diện cho tập thể diễn viên sinh viên tham gia vở diễn, bạn Đặng Hoàng Ngọc Khánh chia sẻ trong niềm vui nghẹn ngào: “Suốt hơn hai tháng qua, sàn tập của Khoa Kịch hát dân tộc chưa bao giờ tắt đèn trước 12 giờ đêm. Chúng em vừa đi học, vừa tập luyện, có những lúc mệt nhoài, giọng khản đặc và chân tay bầm tím vì tập vũ đạo. Đứng chung sân khấu với các nhà hát chuyên nghiệp lớn tại Liên hoan là một áp lực cực kỳ khủng khiếp đối với những sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường như chúng em. Nhưng đêm nay, nhìn xuống khán phòng chật kín và nhận được những tràng pháo tay kéo dài của khán giả, mọi mệt mỏi đều tan biến. Chúng em hiểu rằng, ngọn lửa đam mê nghệ thuật truyền thống mà các thầy cô trao truyền đang thực sự rực cháy trong tim mình.”
“Nhị vị Bồ Tát Tổng Nam Phù” kết thúc, nhưng dư âm của nó vẫn còn đọng lại sâu sắc. Những tràng vỗ tay tán thưởng không chỉ dành cho một câu chuyện lịch sử hay, mà dành cho sự tiếp nối thế hệ. Khi những người trẻ tuổi vẫn miệt mài học cách luyến láy, cách bấm ngón, cách đi đứng theo lề lối chèo cổ, chúng ta có quyền tin rằng: Hồn cốt nghìn năm của sân khấu dân tộc sẽ không bao giờ tắt, mà sẽ luôn tìm được những mạch nguồn mới để định vị vị thế của mình trong dòng chảy đương đại.
Một số hình ảnh tại Chương trình:
Bài: ThS. Đỗ Thị Yến
Ảnh: Khoa Nhiếp ảnh